Preventie en gezondheid op het werk verwijzen naar het geheel van maatregelen die bedoeld zijn om beroepsrisico’s te verwijderen of te verminderen voordat ze schade veroorzaken. Sinds de wet van 25 juni 2026 is het Franse regelgevingskader aangescherpt met betrekking tot het Document Uniek voor Risico-Evaluatie (DUERP), met een administratieve boete die kan oplopen tot 4.000 euro per betrokken werknemer, verdubbeld in geval van recidive.
Deze versterking transformeert preventie in een meetbare resultaatverplichting, en niet in een eenvoudige intentieverklaring.
Administratieve sanctie van de DUERP: wat verandert de wet van juni 2026
Voor deze hervorming stelde het ontbreken van een DUERP de werkgever voornamelijk bloot aan strafrechtelijke sancties. De nieuwigheid ligt in de introductie van een geleidelijke administratieve sanctie, die ook van toepassing is zonder dat er een ongeval heeft plaatsgevonden. De arbeidsinspectie kan nu een gebrek aan actualisering constateren en een procedure starten zonder op een schadegeval te wachten.
Concreet stelt een DUERP dat niet is herzien na een wijziging in de organisatie, de introductie van een nieuw chemisch product of een aanpassing van de werkplek het bedrijf bloot. Het bedrag per betrokken werknemer maakt de rekening evenredig aan de grootte van het getroffen personeel, wat zwaarder weegt op structuren waar de actualisering in meerdere diensten is verwaarloosd.
Structuren die worden ondersteund door een dienst voor preventie en gezondheid op het werk beschikken over gespecialiseerde middelen om dit document actueel te houden: https://apss-sante.fr/ illustreert dit type multidisciplinaire ondersteuning met artsen voor arbeid, ergonomisten en preventiemedewerkers.
De DUERP mag niet langer worden behandeld als een jaarlijkse formaliteit die in een map wordt opgeborgen. Het wordt een operationeel stuurinstrument waarvan de actualisering de werkelijkheid van de werkplekken, de uitrusting en de werkorganisaties weerspiegelt.
Gezondheidsplan op het werk 2026-2030: de uitgebreide prioriteiten voor preventie
De PST 5, gepresenteerd in juni 2026, herdefinieert de prioritaire assen van preventie in Frankrijk. De lijst overschrijdt ruimschoots de klassieke fysieke en chemische risico’s.
- Ernstige en dodelijke arbeidsongevallen staan bovenaan, in een context waarin de ongevallenstatistieken niet meer dalen na een recent geregistreerd record.
- Mentale gezondheid en psychosociale risico’s worden een structurerend project, met aandacht voor de organisatorische oorzaken (werkdruk, beslissingsautonomie, erkenning).
- Klimaatgerelateerde risico’s (buiten werken bij hoge temperaturen, blootstelling aan luchtverontreinigende stoffen) en verslavend gedrag worden officieel opgenomen in het bereik.
- De gezondheid van vrouwen op het werk krijgt een specifieke aandacht, wat inhoudt dat de verschillen in blootstelling op basis van geslacht en het daadwerkelijk uitgevoerde werk geanalyseerd moeten worden.
Voor een bedrijf betekent deze prioriteiten dat het moet controleren of zijn DUERP deze dimensies dekt. Een document dat noch psychosociale risico’s noch thermische beperkingen vermeldt, is niet meer in overeenstemming met de geest van het nationale plan.
Gendergerichte preventie van beroepsrisico’s: het echte werk analyseren
De gendergerichte benadering van preventie bestaat er niet in om twee afzonderlijke documenten te produceren. Het berust op een eenvoudig principe: controleren of de risico-evaluatie de werkelijke omstandigheden van elke functie weerspiegelt, inclusief die welke voornamelijk door vrouwen worden vervuld.
Functies in de logistiek, zorg of schoonmaak worden blootgesteld aan biomechanische beperkingen (herhaalde bewegingen, tillen van lasten in gedwongen houdingen) die vaak worden onderschat omdat de drempels voor belasting zijn afgestemd op morfologieën en beroepen die historisch gezien mannelijk zijn. Persoonlijke beschermingsmiddelen (maat van handschoenen, harnassen, veiligheidsschoenen) zijn niet altijd geschikt.
De analyse van het echte werk, in tegenstelling tot het voorgeschreven werk, houdt in dat de daadwerkelijk uitgevoerde taken, de compensatiestrategieën die door werknemers zijn aangenomen, en de beperkingen die niet op de functieomschrijving staan, worden geobserveerd. Deze aanpak valt onder de ergonomie op de werkvloer en voedt direct de actualisering van de DUERP.
Verzuim en mentale gezondheid: twee indicatoren die in de preventiebenadering moeten worden verbonden
Verzuim staat op de lijst van prioriteiten van de PST 5, niet als een geïsoleerd probleem, maar als een waarschuwingssignaal voor de arbeidsomstandigheden. Een hoog verzuimpercentage in een specifieke dienst wijst vaak op een combinatie van factoren: slecht verdeelde werkdruk, gebrek aan autonomie, onopgeloste relationele conflicten.
Het verbinden van verzuim en mentale gezondheid in de preventie vereist dat we verder gaan dan statistische monitoring. De volgende stap is het kruisen van afwezigheidsgegevens met de resultaten van interne enquêtes over psychosociale risico’s. Deze kruising maakt het mogelijk om de diensten of beroepen te identificeren waar de organisatie van het werk lijden veroorzaakt voordat dit zich vertaalt in langdurige afwezigheid.
De gesprekken bij terugkeer na afwezigheid, wanneer ze in een niet-disciplinair kader worden gevoerd, aanvullen deze analyse. Ze bieden kwalitatieve informatie die alleen met dashboards niet kan worden vastgelegd.
Gegevens omzetten in concrete acties
Een indicator zonder actieplan blijft een constatering. Elke analyse moet leiden tot een corrigerende maatregel die in de DUERP is opgenomen: herorganisatie van planningen, versterking van het middenmanagement, aanpassing van de werkplek, of doorverwijzing naar de arbeidsgeneesheer voor een versterkte individuele opvolging.
De kwaliteit van leven op het werk wordt niet decreet door een charter dat in de pauzeruimte wordt opgehangen. Het wordt opgebouwd door gedocumenteerde aanpassingen, die in de tijd worden gevolgd en herzien bij elke significante verandering in het bedrijf. De geactualiseerde DUERP, de verslagen van de CSE en de evaluaties van de preventiedienst vormen samen de ruggengraat van deze aanpak.
